Gage R&R تغییرپذیری اندازهگیری را از تکرارپذیری و تجدیدپذیری، در چارچوب یک طرح مطالعهٔ مشخص، برآورد میکند. تکرارپذیری مربوط به اندازهگیری دوباره در شرایط یکسان است؛ تجدیدپذیری به تفاوت عواملی مثل اپراتور مربوط میشود. تغییرپذیری ترکیبی را متناسب با پرسش، با تغییرپذیری کل مطالعه یا تلرانس مقایسه کنید و مخرج را روشن نگه دارید. R&R بهتنهایی صحت، سوگیری، خطیبودن یا پایداری بلندمدت را تأیید نمیکند. قطعات و شرایط نماینده را انتخاب کنید و بزرگترین منبع نوسانِ دارای پشتوانه را بررسی کنید.
مطالعهٔ قابل تکرار طراحی کنید، نه اندازهگیری یک قطعهٔ دمدست.
درصد تغییرپذیری مطالعه را از درصد تلرانس جدا کنید.
کالیبراسیون، سوگیری و R&R را جداگانه بررسی کنید.
عدد اندازهگیری، اثر روش را هم دارد
اگر دو اپراتور قطر یک محور را متفاوت گزارش کنند، فرایند تولید بین دو قرائت تغییر نکرده است. محل تماس، نیروی واردشده، فیکسچر، دما یا تفکیکپذیری ابزار میتواند علت اختلاف باشد.
راهنمای NIST تکرارپذیری، تجدیدپذیری، پایداری، سوگیری، خطیبودن و تفکیکپذیری را موضوعهای جداگانه میداند. گواهی کالیبراسیون، تمام منابع نوسان در استفادهٔ روزمره را اندازه نمیگیرد.
این راهنما به طراحی و تفسیر مطالعه کمک میکند. زمانی از Cp و Cpk استفاده کنید که اثر تغییرپذیری اندازهگیری بر ورودیهای قابلیت فرایند را میشناسید.
قطعه و اپراتورِ نمایندهٔ کار واقعی را انتخاب کنید
در مطالعهٔ متقاطع، هر اپراتورِ شرکتکننده همان قطعات را چند بار اندازه میگیرد. شناسهٔ قطعه را حفظ کنید، ترتیب اندازهگیری را تصادفی کنید و در صورت امکان قرائت قبلی را نشان ندهید. روش معمول شیفت را به کار ببرید، نه نمایشی با دقتی که در کار روزمره تکرار نمیشود.
قطعات باید دامنهٔ تغییرپذیری مرتبط با تصمیم را پوشش دهند. اپراتور آموزشدیده و ابزار یا فیکسچر واقعیِ داخل محدودهٔ مطالعه را انتخاب کنید. NIST بر نمایندهبودن این انتخابها تأکید دارد. یک طرح رایج اولیه، ده قطعه، سه اپراتور و دو تکرار، یعنی 60 قرائت، است؛ این نمونهٔ طرح است، نه الزام جهانی تأیید صلاحیت.
آزمون مخرب اجازه نمیدهد یک قطعهٔ یکسان را دوباره اندازه بگیرید. طرح تودرتو یا روش جایگزین با فرضهای قابل دفاع دربارهٔ نمونههای مشابه لازم است. چنین دادهای را به زور در تحلیل متقاطع نگذارید.
دو درصد با دو مخرج متفاوت
مثال فرضی: فرض کنید مطالعهٔ مناسب، سیگمای تکرارپذیری 0.020 میلیمتر، مؤلفهٔ اپراتور 0.015 و تفاوت بین قطعات 0.100 میلیمتر را برآورد کرده است. این مقادیر ساختگیِ مؤلفهها هستند؛ از مجموعهٔ قرائت خامِ ارائهشده به دست نیامدهاند. در این حساب، مؤلفهها مستقل و اثر تعامل اضافی صفر فرض شده است.
R&R ترکیبی برابر sqrt(0.020² + 0.015²) = 0.025 میلیمتر است. سیگمای کل مطالعه از sqrt(0.025² + 0.100²)، حدود 0.1031 میلیمتر، به دست میآید. سهم R&R از تغییرپذیری مطالعه برابر 100 × 0.025 / 0.1031 = 24.25% است.
با عرض تلرانس 0.500 میلیمتر و قراردادِ ششسیگماییِ صریح، درصد تلرانس برابر 100 × 6 × 0.025 / 0.500 = 30% میشود. مخرج دو درصد متفاوت است. هیچکدام درصد قطعاتی نیست که اشتباه اندازه گرفته شدهاند.
| معیار | محاسبه | نتیجه |
|---|---|---|
| سیگمای ترکیبی R&R | sqrt(0.020² + 0.015²) | 0.025 mm |
| درصد تغییرپذیری مطالعه | 100 × 0.025 / 0.1031 | 24.25% |
| درصد تلرانس با قرارداد ششسیگمایی | 100 × 6 × 0.025 / 0.500 | 30.00% |
اثر تعامل و زمان را پنهان نکنید
تحلیل متقاطع ممکن است نشان دهد اثر اپراتور برای همهٔ قطعات یکسان نیست. این تعامل اپراتور و قطعه نباید در حساب ساده ناپدید شود. روش متناسب با طرح را انتخاب و فرضهای آن را با تحلیلگر واجد صلاحیت بررسی کنید.
مطالعهٔ کوتاهِ اندازهگیری تکراری ممکن است رانش چندروزه یا چندماهه را نبیند. NIST برای تغییرپذیری وابسته به زمان، طرحهای جداگانه دارد. مدت مرتبط با تولید، از گرمشدن ابزار تا تفاوت شیفت و محیط را بررسی کنید.
- کاربرد را مشخص کنید
قرار است اندازهگیری برای جداسازی قطعه، مطالعهٔ نوسان یا هر دو استفاده شود؟ ویژگی، واحد و تلرانس را ثبت کنید.
- طرح مطالعه را بنویسید
قطعات، اپراتورها، ابزار، تعداد تکرار و ترتیب تصادفی را انتخاب کنید. امکان اندازهگیری دوبارهٔ همان قطعه را مشخص کنید.
- قرائتهای جداگانه را نگه دارید
قطعه، اپراتور، تکرار، زمان، تنظیمات و نسخهٔ روش را ثبت کنید. فقط میانگینها را جایگزین دادهٔ اصلی نکنید.
- تحلیل کنید و بهبود را بسنجید
مؤلفهها و تعامل را برآورد کنید و با معیار پذیرش مربوط، تغییر را انتخاب کنید. مطالعه را در شرایط قابل مقایسه تکرار کنید.
معیار پذیرش را دقیق بیان کنید
مشتری ممکن است روش و حد پذیرش را تعیین کند. پیامد تصمیم اشتباه هم مهم است. جداسازی قطعات نزدیک حد تلرانسِ حساس به ایمنی با پایش فرایندی دارای پراکندگی زیاد یکسان نیست.
عدد 10% یا 30% را بدون مخرج، قرارداد محاسبه و توافق مربوط نقل نکنید. یک درصد R&R نمیتواند مناسببودن ابزار برای همهٔ خانوادههای محصول را ثابت کند.
پیش از مقصر دانستن اپراتور، فیکسچر، دستور کار، محل تماس و ارگونومی را بررسی کنید. تحلیل علت ریشهای کمک میکند، چون یک نشانه میتواند توضیحهای مختلف داشته باشد.
تغییر روش اندازهگیری را در تحلیل حفظ کنید
وقتی ابزار، فیکسچر یا روش بازرسی عوض میشود، نسخهٔ آن را در رکورد کیفیت حفظ کنید. افزایش نوسان اندازهگیریشده ممکن است حاصل روش تازه باشد، نه بدترشدن تولید.
قرائت نامشخص یا نامعتبر را از مردودی واقعی جدا کنید. مدل کیفیت که با روشهای مخلوط آموزش دیده، ممکن است رفتار سیستم اندازهگیری را یاد بگیرد، نه ویژگی محصول را.
چکلیست عملی
- ویژگی، واحد و تصمیم اندازهگیری را بنویسید.
- قطعات نماینده و اپراتورهای آموزشدیده انتخاب کنید.
- طرح متقاطع یا تودرتو را متناسب انتخاب کنید.
- ترتیب تکرارها را تصادفی و رکوردهای جداگانه را حفظ کنید.
- تفکیکپذیری، کالیبراسیون و سوگیری را جدا بررسی کنید.
- تعامل و اثر زمانی مرتبط را ارزیابی کنید.
- مخرج و قرارداد محاسبهٔ هر درصد را مشخص کنید.
- بعد از بهبود مستند، مطالعه را تکرار کنید.
پرسشهای متداول
پرسشهای متداول
منابع و مطالعهٔ بیشتر
منابع معتبر استفادهشده برای پژوهش و بررسی این راهنما.

